یکی از مهمترین ابزارها در وبلاگ، بخش نظرات است. امکانی که خوانندگان وبلاگ میتوانند از طریق آن به راحتی و به سرعت، نقطه نظرات خودشان را دربارهی متن ارائه شده توسط نویسنده مطرح کنند. این ابزار که از بارزترین وجوه تمایز وبلاگ از سایر رسانههاست، به نوعی روح پویایی در کالبد وبلاگ به عنوان یکی از رسانههای تحت وب است.
بخش نظرات از سه جهت کلی قابل بررسی است:
1) هویت نظردهنده
2) متن نظر
3) مدیریت نظرات
در ادامه به اختصار به به این سه مورد میپردازیم:
1) هویت نظردهنده
به طور کلی در قسمت نظرات از سه شناسه برای شناسایی هویت نظردهنده استفاده میشود: نام، آدرس پست الکترونیکی و آدرس وبگاه. بر همین اساس نظردهندگان را میتوان به سه دستهی کلی تقسیمبندی نمود:
الف) نظردهندگانی که خودشان وبلاگنویس هستند
این دسته از نظردهندگان، خود طیف وسیعی از هویتها را شامل میشوند که پیش از این در شماره سوم نشریه شماها، از بعد ارتباط شخصیت مجازی افراد با شخصیتشان در دنیای حقیقی، آنها را به سه گروه شخصیتهای حقیقتگرا، شخصیتهای میانه (نیمهحقیقی-نیمهمجازی) و شخصیتهای مجازی تقسیمبندی کرده بودم.
ب) افرادی که وبلاگنویس نیستند، اما آدرسهای مجازی مشخصی دارند
برخی از افراد این گروه، تنها آدرس پست الکترونیکی ثابتی دارند؛ اما عدهای دیگر در شبکههای مجازی تحت وب مانند توییتر، فرندفید، فیسبوک و... حضور فعالی دارند و گاهی نیز از این آدرسها به عنوان شناسهی وبگاهی خود استفاده میکنند.
ج) افرادی که به طور ناشناس نظر میگذارند
این دسته شامل اشخاصی میشود که عمداً و یا سهواً هیچ آدرس مشخصی از خود به جا نمیگذارند. گاهی این کار به دلیل عدم حضور مستمر نظردهنده در دنیای مجازی است و گاهی هم به دلیل عدم علاقه به شناخته شدن، که در اکثر موارد به متن پیام بستگی پیدا میکند.
امروزه ابزارهایی وجود دارند که به نظردهندگان این امکان را میدهند تا راحتتر هویتشان را در وبگاههای دیگر بشناسانند. از آن جمله میتوان به OpenID و Gravatar اشاره کرد.
OpenID چارچوبی آزاد و کاربرمحور است که با اختصاص یک URI اختصاصی به کاربر، این امکان را میدهد تا هر جا که قدم میگذارد، پروفایلش را همراه داشته باشد.
اما Gravatar یک شکلک و یا آواتار به نویسنده اختصاص میدهد تا در کنار دیگر شناسهها، به شناخته شدن سریعتر نظردهنده در بخش نظرات کمک کند. در حال حاضر این شکلکها به آدرس پست الکترونیکی افراد وابسته هستند؛ یعنی هنگامی که نظردهنده آدرس ایمیل خود را در قسمت نظرات وارد مینماید، آواتاری که پیش از این به آن آدرس ایمیل نسبت داده شده است، در کنار نامش ظاهر میشود.
2) متن نظر
متن نظر گاهاً تا حدود زیادی به هویت نویسندهی آن بستگی پیدا میکند. افرادی که خودشان وبلاگنویس هستند، یا در دنیای مجازی شخصیت مشخصی دارند، در هنگام نظر دادن میکوشند تا چارچوبهایی را که در وبلاگ و یا زندگی مجازی خود رعایت میکنند، در هنگام کامنت گذاشتن هم مدنظر داشته باشند. چرا که به هر حال نظرات آنها میتواند به مثابه تولید محتوا به نظر آید و تأثیر مستقیمی روی وبلاگ و شخصیت مجازیشان داشته باشد. به همین دلیل هم هست که گاهی اینگونه افراد برای عبور از خط قرمزهای شخصیتی، به صورت ناشناس نظر میگذارند.
اما گذشته از چارچوبهایی که اشخاص برای کامنت گذاشتن در نظر میگیرند، متن نظرات هم طیف وسیعی از محتویات را در بر میگیرد. معمولاً کیفیترین محتوا آن است که نظردهنده پس از خواندن کامل آنچه که نویسنده قصد بیانش را داشته، به ارائهی دیدگاه خود دربارهی آن موضوع بپردازد. و اصولاً نفس وجود بخش نظرات در وبلاگها نیز همین است؛ اما گاهاً - و یا شاید هم اکثراً- از این ابزار برای مقاصد دیگر هم استفاده میشود.
علاوه بر آنکه عدهای قسمت نظرات را با بخش پیامهای بازرگانی اشتباه میگیرند و در آن به معرفی محصولات و یا حتی وبلاگهایشان میپردازند، بعضی دیگر هم، از آن برای خوشوبش کردن با نویسنده و یا حتی سایر نظردهندگان استفاده میکنند!
شاید یکی از اشکالاتی که در وبلاگها وجود دارد، ترتیب صعودی پستهای آن باشد. به این معنا که پستهای جدیدتر در بالاترین قسمتِ وبلاگ قرار میگیرند. همین موضوع هم باعث میشود تا در بیشتر مواقع، بازدیدکنندگانِ مستقیم وبلاگ، به بالاترین مطلب وبلاگ اکتفا کنند. با تکیه بر همین ویژگی، بعضی از نظردهندگان از بخش نظراتِ جدیدترین پست، برای نظردادن دربارهی پستهای قبلی استفاده میکنند. عدهای دیگر هم از همین بخش برای پاسخ دادن به نظری که نویسنده در وبلاگشان گذاشته بود، استفاده میکنند.
اما در کنار همهی این طیفها، گاهی تعداد زیادی از نظرات یک مطلب را نویسندهی همان مطلب، در پاسخ به نظرات خوانندگان و احتمالاً انتقادهایشان میگذارد.
3) مدیریت نظرات
نظرات در حقیقت محتویات افزوده شده به پست اصلی در وبلاگها هستند. از این دید میتوان مالکیت حقیقی آنها را از آنِ وبلاگنویس و مالکیت معنوی و به عبارتی سرقفلی آنها را از آنِ نظردهنده دانست.
وجود نظرات، ماهیتاً به وجود وبلاگ وابسته است و از آنجایی که نویسنده چارچوب مشخصی را برای وبلاگ و نوشتههای آن در نظر میگیرد، نظرات هم باید در این چارچوب قرار داشته باشند و ابزار تشخیص و نظارت بر آنها، در اختیار مالک اصلی (وبلاگنویس) باشد.
برای مثال اگر نظردهندهای به افراد دیگر در قسمت نظرات فحاشی کند و این موضوع برخلاف عرف وبلاگ موردنظر باشد، این حق برای نویسندهی وبلاگ وجود دارد که آن نظر را به دلیل رعایت نکردن قوانین، حذف کند. برخی از سیستمهای وبلاگنویسی همچون وردپرس و بلاگفا، حتی پا را فراتر گذاشتهاند و امکان ویرایش نظر را هم برای نویسنده فراهم کردهاند تا در موارد مشابه، نویسنده به تعدیل نظرات بپردازد. اما از سوی دیگر، قرار گرفتن این قابلیت در دست نویسندگانی که سوء نیت دارند، میتواند ابزار خطرناکی محسوب شود؛ چرا که این ویژگی امکان هرگونه دخل و تصرفی را در نظرات برای نویسنده فراهم میکند.
اما به هر حال اصل بر برائت است و شاید عدم اطمینانی که اینگونه کارها برای نویسندهی وبلاگ به همراه می آورد، خودش ابزار بازدارندهی مطمئنی باشد.
البته سخن در باب نظرات در وبلاگها بسیار است، در این مطلب کوتاه کوشیدم تا گوشهای از آنچه که به طور کلی به ذهنم خطور میکرد را بیان کنم.
1 نظر
نظرات